مهمترین سرمایه یک مجموعه تولیدی، صنعتی و هر گونه مجموعه کاری، پرسنل آن است. برای حرکت چنیین مجموعههایی در مسیر موفقیت، لازم است که ارزیابی عملکرد صورت بگیرد تا با ایجاد حس رقابت به بهبود عملکرد کارکنان کمک شود. ارزیابی عملکرد کارکنان به معنی بررسی عملکرد آنها و ایجاد زمینههای لازم برای بهینهسازی آن است. نتیجه این بررسی، سبب افزایش انگیزه و رقابت کارکنان و به دنبال آن، تشویق آنها به مشارکت و همکاری بیشتر با مجموعه است. در ادامه این مقاله به بررسی کامل ارزیابی عملکرد و اهمیت آن خواهیم پرداخت؛ با ما همراه باشید.
ارزیابی عملکرد و نتایج آن
بررسی، ارزیابی و افزایش عملکرد کارکنان فرآیندی است که ارزیابی عملکرد نامیده میشود. طی این فرآیند، وظایف کارکنان مورد بررسی قرار میگیرد تا مشخص شود که این افراد تا چه اندازه به وظایف خود عمل نموده و چند درصد از اهداف مدنظر مجموعه را محقق کردهاند. این ارزیابی در تمام سطوح و زمینهها شامل اهداف، مهارتها و عملکرد انجام شده و به منظور کسب نتایج مطلوب باید به طورمداوم انجام شود. در این صورت، کارکنان همواره خود را در میدان رقابت یافته و برای ارائه بهترین عملکرد خود تلاش میکنند که نتیجه آن پیشرفت افراد و کل مجموعه است. از دیگر نتایج ارزیابی عملکرد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
توسعه حرفهای: میتوان گفت که انجام دورهای و منظم ارزیابی عملکرد، مانند یک ابزار مفید در جهت توسعه حرفهای عمل خواهد کرد. نتیجه این شرایط، ایجاد فرصتهای مناسب و تلاش برای ارتقا سطح مهارت و دانش پرسنل میباشد.
ایجاد انگیزه: طبیعتا مهمترین موضوع برای تلاش پرسنل و ارتقا عملکرد آنها ایجاد انگیزه است. ارزیابی عملکرد سبب ایجاد انگیزه به جهت تلاش برای ارائه بهترین عملکرد پرسنل میباشد.
مسیر شغلی: از طریق انجام فرآیند ارزیابی عملکرد، پرسنل میتوانند مسیر شغلی خود را تعیین نموده و با در نظر گرفتن این مسیر، برای توسعه شرایط شغلی و افزایش مهارتهای خود، تلاش و برنامهریزی نمایند.
اهمیت ارزیابی عملکرد در سازمانها
ارزیابی عملکرد کارکنان از این جهت برای سازمانها حائز اهمیت است که میتواند منجر به بررسی استراتژیهای مجموعه گردد. طی این فرآیند سیستماتیک، نتایج استراتژی مجموعه نیز مورد بررسی قرار میگیرد. در صورتی که راهبردهای مورد استفاده، بازدهی و نتایج قابل قبولی نداشته باشند، تغییرات لازم در نظر گرفته میشود تا شرایط برای کسب بهترین نتایج فراهم گردد.
هنگامی که عملکرد یک کارمند به طور دقیق و در بازههای زمانی مشخص، مورد بررسی قرار میگیرد، نقاط ضعف و قوت او، مشخص خواهد شد. در این شرایط، فرد قادر است با تقویت نقاط ضعف و تمرکز بر نقاط قوت خود، بهترین عملکرد را از خود به نمایش بگذارد. در چنین شرایطی، امکان شکوفایی استعدادهای افراد نیز مهیا خواهد شد.
از طرف دیگر، با استفاده از سیستم ارزیابی عملکرد، این امکان ایجاد میشود که پرسنل با اهداف مجموعه آشنا شده و عملکرد خود را در راستای انها قرار دهند. این هماهنگی سبب میشود سازمان با سرعت بیشتری به سمت اهداف خود حرکت کند. این موضوع بدان معنی است که از حداکثر ظرفیت پرسنل و منابع دیگر مجموعه برای تامین اهداف آن استفاده میشود.
شاخص ارزیابی عملکرد
شاخصهای ارزیابی، مواردی هستند که از آنها در مسیر ارزیابی عملکرد استفاده میشود. در واقع، این شاخصها، ابزارهایی برای بررسی بازخورد و ارزیابیها هستند. یکی از شاخصهای مهم در خصوص ارزیبای عملکرد، شاخص مالی است. در مبحث مالی، سود آوری، نقدینگی و درآمد ناخالص از موارد مهم در بررسی شاخص عملکرد هستند. در کنار مسائل مالی، عملکردهای عملیاتی نیز از اهمیت زیادی برخوردار هستند. کارایی تولید و همچنین تولید بهموقع از فاکتورهای مهم در خصوص عملکرد عملیاتی هستند.
رضایت مشتری و بازار هدف مجموعه، جزو شاخصهایی است که میتوان از طریق ان ارزیابی عملکرد انجام داد. نسبت تعداد مشتریان جدید به مشتریان فعلی که نرخ تبدیل نامیده میشود و همچنین میزان رضایتمندی مشتریان که از طریق نظرسنجیها مورد بررسی قرار میگیرد نیز از شاخصهای رضایت مشتریان هستند. از شاخصهای کیفیبت، میزان عملکرد شخصی، نوآوری و مدیریت هم میتوان به عنوان سایر شاخصهای مهم در ارزیابی عملکرد استفاده نمود.
ابزارهای ارزیابی عملکرد
به منظور انجام فرآیند ارزیابی عملکرد، میتوان از ابزارهای مختلفی استفاده کرد. استفاده از هر یک از این ابزارها مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارد که با توجه به شرایط و اولویتهای مجموعه، میتوان از یک یا چند یک از این متدها استفاده نمود. در این قمت از مقاله، برخی از این مدلها را معرفی مینماییم.
مدل منشور عملکرد: در مدل منشور، 5 بعد اصلی یعنی عملکرد، استراتژی یا هدفها، مشتریان ارتباطات، و نظامها در ارزیابی عملکرد مورد بررسی قرار میگیرد. به عبارت دیگر، این مدل از طریق بررسی موارد ذکر شده، به ارزیابی عملکرد خواهد پرداخت.
مدل SMART: زمانی میتوان از مدل اسمارت استفاده کرد که اهداف قابل اندازهگیری، مشخص، در دسترس و همچنین دارای محدوده زمانی باشند.
مدل 360 درجه: در ارزیابی عملکرد به روش 360 درجه، عملکرد هر یک از افراد توسط سایر همکاران، مدیران و حتی زیردستان مورد بررسی قرار میگیرد. این روش به دلیل در نظر گرفتن موارد مختلف منجر به یک ارزیابی همهجانبه و کامل خواهد شد.
نکات مهم در خصوص ارزیابی عملکرد
سازمانهایی که ارزیابی عملکرد انجام میدهند، باید برای کسب نتایج بهتر میبایست به نکات مختلفی توجه کنند. اهداف و شاخصهای سازمان باید مشخص، قابل اندازهگیری، قابل دستیابی و زماندار باشد. ارزیابیهای صورت گرفته باید به صورت متناوب و مناسب در بازههای زمانی مشخص انجام شود.
برای ارزیابی عملکرد باید بین مدیران و کارکنان مشارکت دوطرفه وجود داشته باشد. استفاده از ابزارهای مختلف و کارآمد، ارزیابی را سریعتر و موثرتر میکند. کارکنان باید از معیارها و شیوه امتیازدهی آگاه بوده و از سوگیریهای شخصی اجتناب کنند تا ارزیابی به شکل بی طرف و شفاف انجام پذیرد.
برای این که ارزیابی عملکرد به شکل درستی انجام شود، بازخورد باید سازنده باشد. ویژگیهای یک بازخورد سازنده زمانبندی شده، مشخص، محترمانه و قابل تغییر است. نتایج ارزیابی باید با توسعه و پاداش مجموعه ارتباط داشته و مبنای آموزش و ترفیع باشد. نتایج ارزیابی عملکرد باید مکتوب شده و مستند شود.
نتیجه گیری
ارزیابی عملکرد در سازمان زمانی موثر واقع میشود که باعث توسعه و پیشرفت سازمان شود. زمانی که گفتوگوی موثر، رشد فردی و توسعه سازمانی انجام شود، ارزیابی منجر به موفقیت میشود. طراحی و تدوین یک ارزیابی معتبر باید همه جانبه بوده و دربردارنده کلیه سطوح سازمان باشد. با استفاده از این ابزار میتوان بازدهی سازمان و کارکنان را بهبود بخشیده و در مسیر پیشرفت قرار گرفت. از همراهی شما عزیزان سپاسگزاریم. نظرات و پیشنهادات خود را با ما به اشتراک بگذارید.