جبران خدمت کارکنان سازمان یکی از مباحث مهم علم مدیریت منابع انسانی است. با استفاده از متد روز دنیا که ریشه در علم و دانش دارد، میتوان به گونهای جبران خدمت کرد که بهرهوری نیروها هم افزایش یابد. پاداشدهی به کارمندان از رایجترین روشهای هر سازمان و ارگان برای تشویق، تشکر و جبران خدمات کارمندان است. اما ویژگیهای تعیین پاداش کارمندان چیست و چه انواعی دارد؟ چگونه سیستم پاداشدهی را پیادهسازی کنیم تا کارکنان بیانگیزه نشوند؟ اشتباهات رایج طراحی سیستم پاداش کدامها هستند؟ برای پاسخ به این پرسشها، تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.
تعریف پاداش کارمندان و انواع آن
کارکنان در سازمان خدمات زیادی ارائه می کنند و افراد، وظایف سخت و پیچیدهای را برعهده دارند. سازمانها برای قدردانی و ارزشگذاری زحمات کارمندان خود، سیستم پاداشدهی را طراحی میکنند. با این کار، انرژی، کوشش، فعالیت، تعهد و وفاداری و مسئولیتپذیری کارمندان باارزش شمرده شده و کارکنان در مسیر تحقق اهداف با سازمان هم راستا میشوند.
کارکنانی که عملکرد مناسبی در موقعیت شغلی خود داشته و باعث موفقیت و پیشرفت سازمان میشوند، باید حس رضایت داشته باشند. به این منظور از سیستم پاداشدهی استفاده میشود.
پاداشها به دو شکل بیرونی و درونی به کارکنان ارائه میشوند. در نوع پاداش درونی، مدیران تمام ابعاد درونی کارمندان را تجزیه و تحلیل میکند و با ارج و احترام نهادن، ایجاد فرهنگ سازمانی درست و قدردانی مناسب، انگیزه و خلاقیت کارکنان خود را افزایش میدهند.
نیروها در محیطی که حس مثبت داشته باشند، ماندگار خواهند بود. برخی از پاداشهای درونی که به ایجاد انگیزه و ماندگاری کارکنان کمک میکنند، عبارتند از: پاداشهای غیرنقدی مانند ساعات کاری منعطف، مرخصی، به رسمیت شناختن کارکنان، اهدا هدایا یا لوح تقدیر، تشویقهای کلامی و انگیزشی، برگزاری مراسمات، مشارکت دادن کارمندان در رویدادها و بحرانهای سازمان.
در سیستم پاداش بیرونی، ابعاد معنوی و روحی کارکنان درنظر گرفته نمیشود و با استفاده از منابع خارجی سعی در ایجاد رضایت و تشکر از زحمات کارکنان دارند. مدیران در سیستم پاداش درونی، از ابزار پول یا خدمات رفاهی در جهت قدردانی و پاداشدهی به کارکنان استفاده میکنند. اعطای تسهیلات و خدمات رفاهی، بیمههای سلامت، خدمات آموزشی، کمک هزینهها، ترفیع جایگاه شغلی و … از جمله ابزارهای مدیران در پاداشدهی بیرونی هستند.
چرا برخی پاداشها کارکنان را بیانگیزه میکند؟
پاداشهای ارائه شده به کارکنان نباید بدون استراتژی و برنامهریزی باشد. زمانی که ویژگیهای تعیین پاداش در نظر گرفته نشود، و مدیران و برنامهریزان در طراحی سیستم پاداشدهی نداشته باشند، پاداشها، نتیجه معکوس خواهد داشت. برخی از دلایل بیانگیزگی کارمندان در سیستم پاداشدهی عبارتند از:
- عدم ماندگاری پاداش: تجربه نشان داده است سازمانهایی که پاداش ماندگارتر و طولانیتری به کارمندان خود ارائه میدهند، انگیزه آنها را دو چندان کردهاند. یکی از مهمترین ویژگیهای پاداشدهی به کارکنان، ماندگاری پاداش، در طولانی مدت است.
- نبود شفافیت در پاداشدهی: برای دلسرد نشدن کارمندان، پاداشها باید به وضوح و شفافیت توزیع شود. گنگ بودن نوع و مقدار پاداش، کارکنان را بیانگیزه میکند. شفاف و روشن بودن پاداش از ویژگیهای تعیین پاداش کارکنان در سازمان است.
- غیراستاندارد بودن پاداش: زمانی پاداش به کارکنان تعلق میگیرد که آنها وظایف خود را به خوبی به جا آورده و شایسته دریافت پاداش باشند. با اعطای پاداش به کارمندانی که عملکرد بهتری دارند و نه همه آنها، میتوان سایرین را به فعالیت و خلاقیت بهتر دعوت کرد.
- عدم زمانبندی پاداشدهی: از جمله ویژگیهای تعیین پاداش که در ایجاد انگیزه کارکنان برای فعالیت در سازمان نقش دارد، زمانبندی ارائه پاداش است. در سازمانها باید پرداخت و اعطای پاداش نزدیک به اقدام باشد. زیرا وعدههای پوچ و فواصل زمانی طولانی در پاداشدهی کارمندان را ناراضی میکند.
- نبود سیستم پاداشدهی مبنی بر عملکرد: در صورتی که پاداش به کارمندان داده میشود باید بر اساس شایستگی و عملکرد آنها باشد. پاداش باید بر اساس عملکرد فرد اندازهگیری و ارائه شود.
نکات مهم در سیستم پاداشدهی
سازمانها و ارگانهای مختلف، روشهای مختلفی را برای پاداشدهی و قدردانی از کارکنان خود در نظر میگیرند. باید بدانید که کلیه سیستمهای پاداشدهی مطلوب باید یک ویژگی و خصلت را داشته باشند تا موثر واقع شوند. نکته مهمی که در تعیین سیستم پاداشدهی به کارکنان باید درنظر داشت، نیازهای آنهاست. اکثریت کارکنان یک سازمان، ترجیح میدهند سازمان با توجه به نیازها و خواستههای آنها در محیط کار از افراد قدردانی کند. بنابراین باید سیستم پاداشدهی مبتنی بر نیازها و خواستههای کارکنان باشد.
هنگامی به کارمندی در یک سازمان پاداشی تعلق میگیرد، که وی در انجام وظایف یا امور خود به دستاورد یا هدفی رسیده باشد. بنابراین اهداف سازمان و کارمندان باید یکی باشد. کارمندی که سختکوش است اما اقدامات وی تاثیری در دستیابی سازمان به اهدافش نداشته باشد، پاداشی دریافت نمیکند. زیرا عملکرد او همراستا با اهداف نیست. مدیران باید حس اشتیاق و میل به خلاقیت و پویایی را در کارکنان زنده کرده و به آنها پاداش دهند.
پاداش بدون دستاورد، باعث میشود کارکنان تمایلی به اکتشاف و جستجو و بهبود عملکرد خود نداشته باشند. برای پاداشدهی به نیروها باید به طور شفاف مشخص شود که پاداش متعلق به کدام دستاورد کارمند است تا سایرین هم انگیزه برای فعالیت بهتر داشته باشند. پاداشدهی باید انگیزه کارکنان را برانگیخته به مقدار مطلوب به نیروها اعطا شده تا ارزش آن، حفظ شود. در توزیع پاداش باید عدالت و انصاف رعایت شود و کارمندان خوب تشویق شوند. پاداش باید به صورت شفاف و علنی به کارمندان اعطا گردد.
از اشتباهات رایج مدیران برخی از سازمانها در پاداشدهی، وابستگی بیش از حد به پاداشهای مالی است. گاهی اوقات باید پاداشها متنوع در نظر گرفته شده تا کارکنان حس بهتری در محیط کار خود داشته باشند. پاداشها باید متنوع و شخصیسازی شده باشد، زیرا همه کارکنان یکسان نیستند.
چرا باید به کارکنان سازمان پاداش داد؟
- کارمندانی که از جانب سازمان ارزش داده میشوند، انگیزه بیشتری برای فعالیت و نوآوری دارند و حضور بیشتر و مثبتتری در سازمان به عمل میآورند.
- با جا انداختن سیستم پاداشدهی در سازمان، کیفیت کار نیروها افزایش یافته و فضای رقابتی سالمی میان کارمندان شکل میگیرد.
- سازمانهایی که سیستم پاداشدهی مطلوب دارند، کارمندان راضی و خشنودی خواهند داشت.
- کارمندان رضایتمند با دقت و جزئیات بیشتری به وظایف خود میپردازند.
- پروژهها در سازمان با سرعت و دقت بیشتری انجام میشود.
- آمار ترک شغل و غیبت کارکنان در محیطهای کاری با سیستم پاداشدهی کاهش مییابد.
- بهبود و افزایش بهرهوری یکی دیگر از مزایای ارائه پاداش به کارمندان است.
معیارهای ارائه پاداش به کارکنان
افرادی که دارای عملکرد فردی مناسبی در سازمان هستند، در دستیابی به اهداف سازمان موفق عمل کرده و توانمندتر هستند. این کارمندان روحیه کار تیمی و مشارکتی داشته و لایق دریافت پاداش هستند. کسانی که از فرهنگ سازمانی مجموعه حمایت کرده و به برند و سازمان خود تعهد دارند، باید مورد قدردانی و پاداش قرار بگیرند. از دیگر معیارهای ارائه پاداش به کارکنان میتوان به ماندگاری نیروها در سازمان، مسئولیتپذیری، قابل اعتماد بودن و خلاق بودن اشاره کرد.
کارمندانی که در سازمان با تمرکز بر روابط خود و کیفیت خدمات، رضایت مشتری یا ذینفعان را جلب مینمایند باید توسط مجموعه تقدیر و تشکر شوند. به کسانی که در سازمان پیوسته در حال یادگیری و ارتقای مهارتهای خود بوده تا در دستیابی به اهداف سازمان موفق باشند و در این راستا به ارزشها و فرهنگ سازمانی مجموعه توجه دارند، باید پاداشهای شایستهای اعطا شود.
پاداش به آن دسته از خدمات، هدایا یا مبالغی گفته میشود که در ازای دستیابی به یک دستاورد یا فعالیت مثبت به کارکنان اعطا میشود. در واقع هدف سازمانها از پاداشدهی به نیروها، جبران خدمات آنهاست. کارکنان رضایتمند در سازمان به پیشرفت مجموعه کمک میکنند. بنابراین ارائه پاداش و قدردانی از زحمات کارمندان در سازمان اهمیت زیادی دارد. از همراهی شما عزیزان تا پایان این مقاله سپاسگزاریم. شما چه پاداشهایی را برای کارمندان مناسب میدانید؟ در بخش دیدگاهها نظرات خود را برای ما ارسال کنید.